TEPAV'dan Yoksulluk Ölçümüne İlişkin Analiz
TEPAV çalışması, kira karşılığı gelirinin hesaplama dışı bırakılmasının 2025 yoksulluk oranını yüzde 23,2'ye taşıdığını ve 2,1 milyonluk fark yarattığını gösterdi.
Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı (TEPAV), 17 Ekim Dünya Yoksullukla Mücadele Günü vesilesiyle yayımladığı notta, Türkiye'deki yoksulluk ölçüm yöntemlerini ele aldı. Çalışma, konut sahipliği, yaş ve bölgesel farklılıkların yoksulluk verileri üzerindeki belirleyici etkisini inceledi.
Ekonomim'de yayınlanan habere göre, araştırmada TÜİK'in hane gelirine dahil ettiği 'kira karşılığı' kavramına odaklanıldı. Kendi evinde oturanların elde ettiği varsayılan kira değeri, nakit akışı sağlamadığı için hesaplamadan çıkarıldığında 2025'te yüzde 20,6 olan resmî yoksulluk oranı yüzde 23,2'ye yükseldi. Bu durum, Eurostat'ın Türkiye için hesapladığı yüzde 23,4'lük seviyeye yaklaştı. İki yöntem arasındaki farkın, 2024 ve 2025 anketlerinde kiraların gelirlerden hızlı artmasıyla belirginleştiği vurgulandı.
Kira karşılığının gelire eklenmesi, yoksulluk sınırının üzerindeki kişi sayısını da etkiledi. 2014-2021 döneminde 1,5-2 milyon arasında seyreden bu rakam, 2025'te 3,5 milyona çıktı. 65 yaş ve üzeri grupta ise bu kalem sayesinde yoksulluk eşiğinin üzerinde kalanların payı 2019'da yüzde 8,7 iken 2025'te yüzde 30,8'e yükseldi. Aynı yaş grubunda kira karşılığı hariç tutulduğunda yoksulluk oranı yüzde 17,2'den yüzde 28,2'ye çıktı. Medyan gelirin düşmesiyle kiracıların daha düşük eşik nedeniyle yoksul sayılmaması, neticede 2,1 milyon kişilik bir farka yol açtı.
Konut giderleri dikkate alındığında kiracılarda yoksulluk oranı yüzde 37,2 olarak hesaplanırken, ev sahiplerinde bu oran yüzde 20,4 seviyesinde kaldı. Kiracıların Aralık 2020-Aralık 2025 döneminde resmî TÜFE'nin yüzde 9-17 üzerinde fiyat artışıyla karşılaştığı, bunun temel nedeninin kira artışları olduğu belirtildi. Bölgesel analizde ise Şanlıurfa ve Diyarbakır, kendi medyan gelirlerine göre yüzde 11,1 ile en düşük yoksulluk oranına sahipken, ortak ulusal eşik kullanıldığında oran yüzde 53'e çıkarak en yüksek seviyeye ulaştı.
TEPAV, yoksulluğun daha kapsamlı değerlendirilmesi için kira karşılığı hariç ve konut giderleri düşülmüş oranların düzenli yayımlanmasını önerdi. Farklı harcama gruplarına göre enflasyon endeksleri hazırlanması ve sosyal ödemelerin alım gücünün bu göstergelerle izlenmesi tavsiye edildi.
TürkAta Haber Ajansı