Petrol 103 dolara geriledi, ateşkes ilanına rağmen saldırılar sürüyor

Petrol 103 dolara geriledi, ateşkes ilanına rağmen saldırılar sürüyor

Petrol fiyatları, Rusya'nın yeniden motorin tedarik edeceği ve Ukrayna ile enerji ateşkesine varıldığı beklentisiyle geriledi. Ancak Zelenskiy'nin saldırıların sürdüğünü açıklaması, düşüşün kalıcılığına ilişkin soru işaretlerini büyüttü.

Petrol fiyatları, yeni haftaya düşüşle başladı. ABD'nin Rusya'dan motorin tedarikine yönelik anlaşması ve Ukrayna savaşında enerji tesislerine saldırıların durdurulabileceği beklentisi, küresel piyasalarda arz kaygılarını hafifletti. Ancak ateşkesin henüz kesinleşmemesi, fiyatlardaki düşüşün devam edip etmeyeceği sorusunu gündeme taşıdı.

Şu sıralarda Brent petrolün varil fiyatı 1,54 dolar ve yüzde 1,47 düşüşle 103,18 dolara geriledi. ABD Batı Teksas türü (WTI) ham petrol ise yüzde 1,68 değer kaybederek 90,31 dolardan işlem gördü.

Petrol piyasasındaki gerileme rafine ürün fiyatlarına da yansıdı. Avrupa'da motorin fiyatlamasında referans alınan ICE gazoyl vadeli işlemleri yüzde 3 düşerek ton başına 1.436 dolara indi.

Rusya'dan üç aşamalı motorin planı

Petrol fiyatlarındaki düşüşün arkasında, ABD Başkanı Donald Trump'ın Rusya ile vardıklarını duyurduğu motorin tedariki anlaşması bulunuyor.

Trump'ın 9 Ekim'deki açıklamasına göre Rusya, ilk aşamada 300 bin tonun üzerinde, yaklaşık 2,25 milyon varil motorini ABD ve küresel piyasalara sağlayacak. Kasım ayında 500 bin tonluk yeni sevkiyat yapılması, ardından 1 milyon ton daha motorin tedarik edilmesi öngörülüyor.

ABD Hazine Bakanlığı da 9 Ekim'de yayımladığı 135 numaralı genel lisansla Rusya menşeli motorinin satışı, teslimatı ve ithalatına ilişkin belirli işlemlere izin verdi. Düzenleme, 7 Nisan 2027'ye kadar geçerli olacak.

Ancak açıklanan miktarların tamamı henüz piyasaya ulaşmış değil. Uluslararası Enerji Ajansının öngörüsüne göre dünya genelinde günlük motorin tüketimi yaklaşık 29 milyon varile yaklaşıyor. Rusya'dan gelecek ek miktarın fiyatlar üzerindeki kalıcı etkisi, teslimatların gerçekleşmesine ve diğer tedarik kaynaklarının durumuna bağlı olacak.

Zelenskiy ateşkesin ayrıntılarını bekliyor

Petroldeki düşüşü hızlandıran ikinci gelişme, Trump'ın 11 Ekim Pazar günü Rusya ile Ukrayna arasında enerji ateşkesi sağlandığını duyurması oldu.

Trump, iki ülkenin birbirlerinin enerji altyapılarını hedef almamayı kabul ettiğini ve ateşkesin derhal yürürlüğe girdiğini ileri sürdü.

Ancak Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy'nin açıklamaları, anlaşmanın uygulanmasına ilişkin belirsizliği ortaya koydu.

Zelenskiy, Ukrayna'nın enerji ateşkesini desteklediğini ancak ABD tarafından ayrıntıların iletilmesini beklediklerini belirtti. Rusya'nın da aynı yükümlülükleri kabul etmesinin önemli olduğunu vurguladı.

Ukrayna liderine göre Rus güçleri, Trump'ın duyurusuna rağmen enerji altyapısına yönelik saldırılarını sürdürdü. Son saldırılardan biri, ülkenin ikinci büyük kenti Harkiv'deki elektrik ve ısı üretim tesisini hedef aldı.

Zelenskiy, son bir haftada Ukrayna'nın elektrik üretim ve iletim tesislerine 200'den fazla, petrol ve doğalgaz tesislerine ise 17 saldırı düzenlendiğini açıkladı.

Kiev yönetimi, Rusya'nın Ukrayna'daki enerji tesislerine saldırıları durdurması halinde Rus enerji altyapısına yönelik saldırılarını kesmeye hazır olduğunu bildirdi.

Moskova ise Trump'ın ateşkes açıklamasına ilişkin henüz resmî bir doğrulama yapmadı. Dolayısıyla petrol piyasasının fiyatladığı enerji ateşkesi, sahada uygulanmaya başlamış kesinleşmiş bir anlaşma niteliği taşımıyor.

Orta Doğu'daki saldırılar düşüşü sınırlıyor

Rusya kaynaklı arz beklentisi petrol fiyatlarını aşağı çekerken Orta Doğu'da devam eden çatışmalar ters yönde baskı oluşturuyor.

Yemen'deki Husilerin Suudi Arabistan'ın başkenti Riyad'daki uluslararası havalimanını hedef alan saldırılarının ardından bölgede güvenlik endişeleri yeniden arttı.

Cumartesi günü düzenlenen saldırıda hayatını kaybedenlerin sayısı 13'e yükselirken 300'den fazla kişi yaralandı. Pazar günü havalimanına yönelik yeni bir saldırı daha bildirildi.

Trump, ABD'nin Suudi Arabistan'ın Husilere yönelik askerî operasyonlarına katılmayı değerlendirdiğini açıkladı.

Enerji piyasaları açısından bir diğer risk, Hürmüz Boğazı ve çevresinde petrol tankerlerine yönelik saldırılar.

Hafta sonunda Umman'ın Sohar açıklarında demirleyen bir tanker insansız hava aracıyla vuruldu. Hürmüz Boğazı'ndan geçen bir başka tankerin ise kimliği belirlenemeyen bir mühimmat nedeniyle hasar gördüğü bildirildi.

Orta Doğu'daki çatışmalar ve deniz taşımacılığındaki güvenlik sorunları, Brent petrolün 100 doların üzerinde kalmasında etkili oluyor. Bölgeden petrol ihracatında yeni bir kesinti yaşanması, Rusya kaynaklı arz iyimserliğini kısa sürede tersine çevirebilir.

Goldman Sachs petrol tahminini yükseltti

Petrol fiyatları gerilerken Goldman Sachs, yıl sonuna ilişkin beklentisini yukarı yönlü güncelledi.

Daan Struyven liderliğindeki analist ekibi, Brent petrol için Aralık 2026 tahminini varil başına 85 dolardan 90 dolara yükseltti.

Banka, Orta Doğu'daki üretim ve sevkiyat koşullarının zamanla uyum sağlayarak fiyatları aşağı çekebileceğini değerlendiriyor. Buna karşılık çatışmaların yeniden şiddetlenmesi halinde fiyatlarda güçlü bir yükseliş riski bulunduğunu belirtiyor.

Goldman Sachs'ın değerlendirmesine göre petrol fiyatlarına yansıyan jeopolitik risk primi varil başına 20 doların biraz üzerinde.

Banka, WTI petrolün Aralık 2026'da ortalama 81 dolar, 2027 genelinde ise 73 dolar seviyesinde olacağını öngörüyor.

Öte yandan Uluslararası Enerji Ajansı da motorin piyasasındaki arz sıkışıklığını yakından izliyor.

Ajans Başkanı Fatih Birol, üye ülkelerden daha önce taahhüt ettikleri motorin stoklarını piyasaya sunma süreçlerini hızlandırmalarını ve yeni stok kullanımlarına gerek olup olmadığını değerlendirmelerini istedi.

15 Ekim'de yapılacak Uluslararası Enerji Ajansı Yönetim Kurulu toplantısı, motorin arzına yönelik yeni adımlar bakımından önem taşıyor.

Türkiye'de akaryakıt fiyatlarına etkisi ne olacak?

Petrol fiyatlarındaki gerileme, Türkiye gibi enerji ithalatçısı ülkeler açısından maliyet baskısının hafiflemesi ihtimalini artırıyor. Ancak Brent petrolün düşmesi, benzin ve motorin pompa fiyatlarında aynı oranda ve hemen indirim yapılacağı anlamına gelmiyor.

Türkiye'de akaryakıt fiyatlarının oluşumunda uluslararası rafine ürün fiyatları, döviz kuru, vergiler ve dağıtım maliyetleri birlikte etkili oluyor.

Bu nedenle özellikle Avrupa motorin fiyatlarındaki gerilemenin sürmesi, Türkiye'de motorin maliyetlerini etkileyebilecek gelişmeler arasında bulunuyor. Bunun pompaya ne ölçüde yansıyacağı ise henüz belli değil.

Petrol piyasasında bundan sonraki yönü üç temel gelişme belirleyecek: Rusya'nın açıklanan motorin sevkiyatlarını gerçekleştirip gerçekleştirmemesi, enerji ateşkesinin sahada uygulanması ve Orta Doğu'daki saldırıların enerji arzı üzerindeki etkisi.